Mengapa perang Iran mendedahkan kerapuhan model pembangunan global

Apabila “normal” tidak lagi menjadi keadaan lalai

Selama tiga dekad yang lalu, naratif pembangunan global dibina atas satu andaian yang hampir dianggap tersirat: laluan perdagangan maritim secara umum selamat, bekalan tenaga dapat mengalir dengan lancar merentasi rantau, dan manfaat yang dibawa oleh globalisasi walaupun diagihkan secara tidak seimbang, namun secara keseluruhannya akan terus meluas. Andaian ini tidak tertulis dalam mana-mana perjanjian rasmi, tetapi telah membentuk secara mendalam dasar industri, susunan fiskal, pengurusan hutang dan laluan urbanisasi sesebuah negara.

Masalahnya ialah, yang benar-benar menjadi sandaran ekonomi dunia bukanlah pertumbuhan itu sendiri, tetapi persekitaran volatiliti rendah. Selagi volatiliti dapat ditekan, perindustrian berorientasikan eksport boleh berjalan, akaun modal yang terbuka boleh berfungsi, dan negara pengimport komoditi pula boleh menyerahkan kerentanan kepada harga pasaran. Mengapa perang Iran begitu penting bukan kerana ia sekadar satu lagi konflik serantau, tetapi kerana ia menyebabkan “andaian volatiliti rendah” ini gagal serentak.

Bagi model pembangunan global, ini ialah satu penilaian semula harga.

Globalisasi bukan ditamatkan, tetapi dikira semula

Tatanan ekonomi global sebelum perang memang tidak sepenuhnya stabil, tetapi kerentanannya disembunyikan oleh kecekapan. Syarikat percaya rantaian bekalan boleh membahagi tugas secara teliti merentas sempadan negara, kerajaan percaya laluan-laluan utama akan terus terbuka, dan pasaran kewangan percaya risiko ekor akhirnya tidak akan datang serentak. Model pembangunan era pasca-Perang Dingin, pada hakikatnya, ialah satu pertaruhan pada “keadaan normal”.

Dan kejutan kali ini mendedahkan bahawa “keadaan normal” itu sendiri sudah tidak lagi boleh dipercayai.

Perkara utama yang ditunjukkan oleh artikel ini bukanlah gangguan jangka pendek pada mana-mana laluan perkapalan, tetapi bahawa ekonomi global mula berdepan dengan struktur risiko yang jauh lebih kompleks:

• Tenaga bukan lagi sekadar isu harga, tetapi isu geopolitik;
• Baja bukan lagi sekadar input pertanian, tetapi pemboleh ubah hadapan bagi keselamatan makanan;
• Perkapalan bukan lagi sekadar kos logistik, tetapi pengantar transmisi kestabilan makro;
• Hutang bukan lagi sekadar isu fiskal, tetapi kekangan kelangsungan hidup di bawah kejutan luaran.

Perubahan ini bermakna globalisasi tidak hilang, tetapi ia telah beralih daripada “keutamaan kecekapan” kepada “keutamaan keselamatan”.

Baja, makanan dan Global Selatan: siapa yang paling awal menanggung kerentanan

Dalam kejutan ini, yang paling awal menerima tekanan bukanlah pusat kewangan, tetapi negara pengimport pertanian dan tenaga. Bahan rujukan menyebut bahawa Brazil ialah antara pengimport baja terbesar di dunia, manakala eksport hasil pertaniannya pula memegang kedudukan penting dalam sistem makanan global. Jika bekalan baja terganggu, kesannya bukan hanya kenaikan kos, tetapi akan menular secara bertingkat melalui pengeluaran, eksport dan pendapatan tukaran asing.

Inilah bahagian paling perlu diberi perhatian dalam sistem pembangunan global hari ini: kejutan tidak akan tersebar secara sama rata. Ia akan merebak mengikut negara yang paling rapuh, ruang fiskal yang paling sempit, dan rantaian industri yang paling bergantung pada input luar.

Oleh itu, pukulan perang terhadap “negara membangun” bukanlah satu gagasan makro yang abstrak, tetapi sesuatu yang sangat konkrit:

• Pengeluaran pertanian mungkin merosot;
• Harga makanan mungkin naik lebih cepat;
• Bil import akan mengembung;
• Mata wang tempatan lebih mudah tertekan;
• Keupayaan membayar hutang akan terus merosot.Anggaran risiko kemiskinan berulang yang dianggarkan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menunjukkan bahawa ini bukanlah satu kejutan biasa, sebaliknya mungkin merupakan satu pembalikan terhadap pencapaian pengurangan kemiskinan selama bertahun-tahun. Lebih penting lagi, pembalikan ini bukan semata-mata disebabkan oleh perang secara langsung, tetapi diperbesar oleh pengabaian jangka panjang sistem global terhadap kerentanan pada satu titik.

Institusi kewangan antarabangsa mula mengakui: bahasa dasar lama sedang berubah

Penilaian Tabung Kewangan Antarabangsa dalam prospek terbarunya terhadap pertumbuhan dan kerentanan kini sudah lebih dekat kepada realisme berbanding dahulu. Yang amat penting bukan sekadar jangkaan pertumbuhan yang lemah, tetapi perubahan nada dasar: cadangan bagi tindak balas krisis mula menekankan “bersifat terhad dari segi masa, disasarkan tepat kepada kumpulan paling rentan”.

Ungkapan seperti ini kelihatan teknikal, namun sebenarnya menandakan satu perubahan besar. Dalam beberapa dekad lalu, bahasa arus perdana sistem kewangan antarabangsa ialah disiplin fiskal, pelarasan struktur dan pemulihan pasaran; sedangkan kini, menghadapi kejutan berantai, perbincangan dasar semakin jelas menghampiri bantuan, penampanan dan pembinaan daya tahan.

Ini tidak bermakna rangka lama ditinggalkan sepenuhnya, tetapi menunjukkan bahawa dalam dunia yang sangat bergejolak, penekanan semata-mata pada pengetatan dan kecekapan sudah tidak mencukupi untuk menangani risiko sistemik.

Pada masa yang sama, konteks dasar negara membangun yang diwakili oleh UNCTAD juga lebih menekankan keperluan untuk menangani hutang dan tekanan pembiayaan secara bersama. Daripada perundingan berasingan kepada penyelarasan kolektif, negara penghutang mencerminkan bukan perubahan dalam sikap diplomatik, tetapi satu hakikat: apabila kejutan pada masa yang sama menjejaskan eksport, kos pembiayaan dan kestabilan mata wang, sesebuah negara sukar menanggung semua tekanan itu secara bersendirian.

Daripada kecekapan kepada lebihan: penulisan semula model pembangunan global

Model pembangunan global pada masa lalu mengejar kecekapan yang paling maksimum. Rantaian bekalan yang semakin terperinci, inventori yang semakin rendah, kos yang semakin jimat, dan modal yang semakin pantas kembali berputar, semuanya kelihatan lebih maju. Namun logik ini bergantung pada satu andaian: dunia luar tidak akan sering hilang kawalan.

Kini, andaian itu sedang runtuh.

Model baharu yang lebih mungkin terbentuk bukanlah model yang paling murah, tetapi model yang paling mampu bertahan hidup. Kata kuncinya bukan lagi semata-mata kecekapan, tetapi lebihan, penyebaran, sandaran dan kebolehgantian.

Ini bermakna beberapa trend jangka panjang sedang bergerak serentak:

1. Rantaian bekalan beralih daripada “optimum” kepada “masih boleh berfungsi selepas terputus” Syarikat dan negara akan menilai semula tahap kebergantungan mereka pada satu laluan tunggal, satu sumber tenaga tunggal dan satu pasaran tunggal. Pelan sandaran yang sebelum ini dianggap sebagai “kos berlebihan” akan semakin dilihat sebagai aset strategik.

2. Keselamatan tenaga akan kembali mengatasi pengoptimuman harga Tenaga bukan lagi sekadar satu pemboleh ubah dalam kitaran komoditi, tetapi infrastruktur kepada persaingan industri, kestabilan fiskal dan permainan diplomatik. Apa sahaja kejutan yang melibatkan gas asli cecair, bahan mentah petrokimia dan kos elektrik akan terus mengubah susun atur geografi sektor pembuatan.

3. Pembiayaan pembangunan akan lebih menekankan keupayaan menahan kejutan Bagi banyak pasaran pesat membangun, persoalan sebenar bukanlah sama ada pembiayaan boleh diperoleh, tetapi sama ada hutang itu boleh kekal mampan apabila berdepan kejutan luaran. Modal pada masa depan, terutama modal jangka panjang, akan lebih memberi perhatian kepada penampan dasar, rizab pertukaran asing, tahap kebergantungan import dan keselamatan rantaian bekalan.### 4. Regionalisasi akan terus menekan imaginasi “pasar global tunggal” Perang dan risiko geopolitik tidak akan menamatkan perdagangan global, tetapi akan memperkukuh kitaran dalam rantau, pembuatan berhampiran pantai, dan perolehan daripada negara sahabat. Dunia tidak akan terdeglobalisasi sehingga menjadi tertutup sepenuhnya, namun ia akan tersusun semula mengikut sempadan keselamatan.

Industri Eropah, rantaian bekalan China dan laluan Timur Tengah: mengapa impaknya akan merebak

Konflik Timur Tengah paling mudah disalahertikan sebagai “peristiwa pinggiran yang berlaku di kawasan pinggiran”. Namun bahan rujukan mengingatkan kita bahawa nod geografi seperti Selat Hormuz, walaupun terletak di pusat konflik serantau, menghubungkan struktur kos tenaga, kimia dan pembuatan global.

Apabila bekalan gas asli cecair, bahan mentah baja dan mineral berkaitan terjejas, Eropah, Jepun, Korea Selatan serta sebahagian ekonomi pembuatan Asia akan merasai tekanan import pada tahap yang berbeza. Bagi Eropah, masalahnya bukan sekadar bil tenaga meningkat, tetapi daya saing industrinya sendiri kembali berada di bawah tekanan. Kenaikan kos dalam industri kimia, besi dan keluli akan meresap melalui sistem pembuatan ke arah pelaburan, pekerjaan dan eksport.

Secara lebih luas, persekitaran luaran yang stabil yang telah lama bergantung kepada Eropah sedang lenyap. Dahulu ia boleh menyerahkan keselamatan tenaga kepada pasaran dan membina daya saing pembuatan di atas input global yang murah, tetapi kini semua syarat itu tidak lagi stabil.

Naratif pembangunan sedang beralih daripada “pertumbuhan” kepada “pengurusan kerentanan”

Inilah perubahan yang paling mendalam.

Dalam dua dekad lalu, kata kunci utama dalam perbincangan pembangunan antarabangsa ialah pertumbuhan, pembasmian kemiskinan, keterangkuman dan integrasi ke dalam pasaran global. Pada masa depan, kata-kata ini masih penting, tetapi ia akan semakin sering muncul seiring dengan daya tahan, kedaulatan, keselamatan rantaian bekalan dan keupayaan pemulihan krisis.

Bagi bandar, ini bermakna pembinaan infrastruktur bukan lagi sekadar memperluas pelabuhan, jalan raya dan taman perindustrian, tetapi perlu mempertimbangkan sandaran tenaga, fleksibiliti penyimpanan, redundansi sistem digital dan keselamatan bekalan kritikal.

Bagi syarikat, ini bermakna kos paling rendah tidak lagi bersamaan dengan yang terbaik, dan risiko geopolitik akan dimasukkan ke dalam peruntukan aset serta susun atur kapasiti pengeluaran.

Bagi kerajaan, ini bermakna dasar makro tidak boleh hanya berpusat pada inflasi dan pertumbuhan, tetapi juga perlu berpusat pada kejutan luaran, peralihan tenaga dan keselamatan makanan.

Bagi organisasi antarabangsa, ini bermakna tadbir urus global tidak boleh hanya membincangkan peraturan, tetapi juga perlu membincangkan bagaimana sistem tidak runtuh dalam keadaan ekstrem.

Penutup: apa yang benar-benar didedahkan oleh perang ialah tetapan lalai ekonomi dunia

Perang Iran tidak mencipta kerentanan sistem global; ia hanya mengubah kerentanan itu daripada bunyi latar kepada risiko yang nyata. Model pembangunan global kelihatan tidak stabil bukan kerana ia tidak pernah berkesan, tetapi kerana ia dibina atas gambaran dunia yang terlalu ideal: perdagangan sentiasa lancar, modal sentiasa bergerak, tenaga sentiasa tersedia, dan kejutan sentiasa terhad secara setempat.

Realitinya telah membuktikan bahawa gambaran ini sedang berundur.

Ekonomi dunia baharu lebih mirip sistem yang sangat tidak menentu, saling bergantung dengan kuat, dan sukar diramal. Dalam sistem sebegini, keupayaan yang paling bernilai bukan lagi menekan kos serendah mungkin, tetapi memastikan negara, bandar dan syarikat tetap mampu beroperasi walaupun dilanda kejutan.Inilah pengajaran paling mendalam daripada perang ini: pembangunan global bukan lagi sekadar kisah tentang pertumbuhan, tetapi semakin menjadi kisah tentang keupayaan untuk bertahan hidup.